 |
Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms |
|
|
|
HYDREF1, Dydd Gwener.—Y môr yn chwyddedig, a’n dysgwyliad am ystorom. |
OCTOBER1, Friday.—The sea swelling, and we are expecting a storm. |
|
2, Dydd Sadwrn.—Heddyw cawsom ystorom gref o wynt, nad yw yn hawdd ei hanghofio; clywsom a’n clustiau son am ystormydd y Cape, ond heddyw yr ydym yn eu teimlo, ac yn gweled ei heffaith; bernir ein bod 300 milldir allan i’r Cape of Good Hope. |
2, Saturday.—Today we had a storm with strong winds, not easy to forget; our ears have heard talk of the storms at the Cape, but today we felt them, and saw their effect; we are reckoned to be 300 miles from the Cape of Good Hope. |
|
3, Dydd Sabbath.—Yr unfed Sabbath ar ddeg ar y môr. Y mae’r hin wedi llonyddu i raddau mawr, ac y mae y rhai sydd yn dymuno yn cael hamdden i addoli, ac i gadw cyfarfodydd fel arferol. |
3, Sabbath.—The eleventh Sabbath at sea. The weather has calmed to a great degree, and those who so wish have the leisure to worship, and to hold meetings as usual. |
|
4, Dydd Llun.—Wele ni erbyn heddyw yn morio yn ngodre Môr yr India, yn gadael Ynys fawr Madagascar, India y Dwyrain a’i hynysoedd aml, China aml ei phobl, Ynys ffrwythlon Ceylon a Borneo boeth-—y cwbl yn mhell ar ein llaw chwith-—ac yn hwylio at Ynys anghyfanedd St. Paul ar ein llaw dde; y mae y môr heddyw yn chwyddedig, ond esmwyth. Pan godo ystorom yn y dydd, ar godiad y lleuad y mae yn tawelu. Wele eto y pysg mawrion yn ymddangos i ni, pa rai ni welsom er’s amser maith. |
4, Monday.—We are now sailing on the edge of the Indian Ocean, leaving the great Island of Madagascar, with the many islands of the East Indies, China and its hosts of people, the fertile Island of Ceylon and hot Borneo-—all far to our port side-—and sailing toward the uninhabited Island of St Paul on our starboard; the sea today is swelling but comfortable. When a storm comes up in the day, it quietens at the rise of the moon. Once again the great fish appear, which we have not seen for a long while. |
|
5, Dydd Mawrth.—Mae holl bethau y fuchedd hon a’u hond a’u hos yn wastadol i’w canlyn, ond pethau cyfammod cadw dyn heb os nac oni bâi—yn gedyrn disom a gwirioneddol. Mae mordaith Australia yn dda ond ei ystormydd ofnadwy, un o ba rai yr ydym yn ei theimlo y funyd hon; mae megys pe byddai pedwar gwynt y nefoedd yn ymryson â’r môr mawr; ac i chwanegu, wele Dduw y gogoniant yn taranu; “yr Arglwydd sydd ar y dyfroedd mawrion; marchogodd hefyd ar y cerub, ac ehedodd; ïe, efe a welwyd ar adenydd y gwynt; ei babell oddiamgylch oedd dywyllwch dyfroedd a thew gymylau’r awyr, gan y dysgleirdeb oedd ger ei fron, cenllysg a marwor tanllyd.” Lled. 40 gradd, Deheu; Hyd. 25 gradd, Dwyrain. |
5, Tuesday.—All things in this life come with their ifs and buts, but the things of man’s saving covenant have neither if nor unless—they are true and reliable foundations. The voyage to Australia is good apart from its dreadful storms, one of which we are suffering at this minute; it is as if the four winds of the heavens were struggling with the great sea; and what is more, the God of glory thunders; “the Lord is upon the great waters; and he rode upon a cherub, and did fly: yea, he did fly upon the wings of the wind; his pavilion round about him were dark waters and thick clouds of the skies; at the brightness that was before him, hail stones and coals of fire.”24 Lat. 40 degrees, South; Long. 25 degrees, East. |
|
6, Dydd Mercher.—Yr ystorom yn parhau, ond y gwynt yn deg, a’r John Davies a’i llwyth gwerthfawr wedi ei dyogelu yn nghysgod y Gŵr sy’n ymguddfa rhag y gwynt. |
6, Wednesday.—The storm continues, but the wind is fair, and the “John Davies” and its valuable cargo have been spared under the protection of the Man who is a refuge from the wind. |
|
7, Dydd Iau.—Llong fawr ar ein llaw dde yn cydhwylio, a’r mor yn hynod chwyddedig fel y bryniau uchel, ac yn cyd-redeg a’n llong yn dra mawreddig. |
7, Thursday.—A large ship sailing with us on our starboard, and the sea heaving greatly in high hills, and rushing by our ship very grandly. |
|
8, Dydd Gwener.—Gwynt cryf, a’r llong yn trafaelu yn gyflym. |
8, Friday.—A strong wind, and the ship is travelling swiftly. |
|
9, Dydd Sadwrn.—Heddyw yr ydym yn cael cyflawnder o eira i orchuddio ein llong, yr holl ymfudwyr yn teimlo yr hin; ychydig salwch oddiwrth y dolur rhydd ar amrai. |
9, Saturday.—Today there is plenty of snow blanketing our ship, all the emigrants are feeling the weather; several people are a little ill with diarrhoea. |
|
10, Dydd Sabbath—Sef y 12fed Sabbath ar y môr. Gan oerder yr hin, ni chawsom y gwasanaeth crefyddol y boreu. Cadwyd Ysgol Sabbathol am 2, am ychydig amser, a chyfarfod gweddi byr y nos. Disgynodd llawer iawn o eira ar ein llestr. |
10, Sabbath—The 12th Sabbath at sea. Because of the cold weather, we did not have our religious service this morning. A Sunday School was held at 2, for a short time, and a brief prayer-meeting in the evening. A great deal of snow fell on our vessel. |
|
11, Dydd Llun.—Gwynt croes, ac ychydig o hono. |
11, Monday.—A cross-wind, and not much of it. |
|
12, Dydd Mawrth.—Boreu tawel, a gwyneb y dyfnder yn llyfn fel gwydr gloyw; yr awel yn codi a hòno yn dêg, y llong yn ail gychwyn, a phawb yn llawenhau. |
12, Tuesday.—A still morning, and the face of the deep is smooth like shining glass, the breeze is rising and favourable, the ship is moving again, and everyone rejoices. |
|
13, Dydd Mercher.—Yr ydym yn cael hinsawdd tra anwadal, llawer o wlaw a gwynt. Yr ymfudwyr yn cwyno yn dost o herwydd meithder y fordaith, ac yn hiraethu yn fawr am y lan. Lled. 41 gradd, De.; Hyd. 60 gradd. |
13, Wednesday.—The weather is very changeable, with much rain and wind. The emigrants are complaining sorely about the lengthy voyage, and longing greatly for the shore. Lat. 41 degrees, S.; Long. 60 degrees. |
|
14, Dydd Iau.—Gwynt teg a’r môr yn lled dawel; hwylio yn mlaen yn hwylus. Trugaredd yn parhau i weini ei chymwynasau. Dymunem adgofio i’n cyfeillion, fod cyfarfod gweddïo yn cael ei gadw yn ddigoll bob nos Fawrth a nos Wener ar hyd y fordaith. Paraf gofio dy enw yn mhob cenhedlaeth ac oes. |
14, Thursday.—A fair wind and the sea rather still; sailing effortlessly on. Mercy continues to favour us. We should like to remind our friends that a prayer meeting was held unfailingly every Tuesday and Friday evening throughout the voyage. I shall remember your name in every age and generation. |
|
15, Dydd Gwener.---Boreu tawel, a ninau yn morio yn bryderus tua bro y Dwyrain, gan fawr hiraethu am weled tir. Collasom fachgen ieuanc heddyw, sef y 23ain a fu farw. |
15, Friday.---A still morning, and we are travelling in trepidation to the land of the East, greatly longing to see land. We lost a young boy today, the 23rd to die. |
|
16, Dydd Sadwrn.---Gwynt teg a chryf. |
16, Saturday.---A fair and strong wind. |
|
17, Dydd Sabbath.—Darllenodd ein meddyg y gwasanaeth o dan y deck, o herwydd anesmwythder y llong. Yr Ysgol a’r Cyfarfod gweddi fel arferol. |
17, Sabbath.—Our physician read the service below the deck, on account of the unsteadiness of the ship. The School and the Prayer-meeting as usual. |
|
18, Dydd Llun.—Tra ystormus. Lled. 43 gradd; Hyd. 72 gradd, Dwyr. |
18, Monday.—Very stormy. Lat. 43 degrees; Long. 72 degrees, E. |
|
19, Dydd Mawrth—Pasio ynys St. Paul—300 milltir i’r De, o ddeutu haner nos. |
19, Tuesday—We passed the island of St. Paul—300 miles to the South, about midnight. |
|
20, Dydd Mercher.—Wele heddyw fyd gwyn ar bawb, llawer iawn o eira yn disgyn ar fwrdd y llestr, a’r ymfudwyr yn ymddifyru eu hunain trwy wyneyd pelenau o eira i’w taflu at eu gilydd, er difyrwch diniwed. Yr ydym yn teithio deng milltir yr awr trwy’r dydd heddyw. |
20, Wednesday.—Behold this day all are blessed, with much snow falling on the deck,25 and the emigrants entertain themselves making snowballs to throw at one another, for innocent amusement. We travel at ten miles an hour all day today. |
|
21, Dydd Iau.—Hen foneddiges, un o’r cabin passengers, yn 70 oed, yn marw. Dangoswyd yr un parch iddi hi ac ereill fu farw o’i blaen, sef ei throsglwyddo i waelod y môr, rhwng Ynys annghyfanedd St. Paul a thiroedd pell Australia, yn Lled. 42 gradd, De.; Hyd. 84 gradd, Dwyr. |
21, Thursday.—An old lady, one of the cabin passengers, 70 years old, died. The same respect was shown to her as to others who died before her, namely that she was delivered to the bottom of the sea, between the uninhabited Island of St. Paul and the distant shores of Australia, at Lat. 42 degrees, S.; Long. 84 degrees, E. |
|
22, Dydd Gwener.—Gwynt hyfryd. Trugaredd yn gweini ei chymwynasau yn ddiflino bob dydd a nos. Hiraeth mawr arnom am weled y tir ac arogli arogl y maesydd, a gweled prydferthwch y coedwigoedd a gwrando peroriaeth y teulu asgellog; ond dim i’w weled o’r boreu hyd yr hwyr ond y tónau gleision. Ond y mae yn beth nodedig, y mae chwe math o adar yn dorfeydd yn ein canlyn nos a dydd, ac yn peri difyrwch nid bychan i ni. |
22, Friday.—An agreeable wind. Mercy serves us untiringly every day and night. A great yearning among us to see the land and to smell the scents of the fields, and to see the beauty of the forests and hear the music of the feathered flock; but there is nothing to see from morning till evening but the blue waves. But it is a remarkable thing, there are six kinds of bird following us in hordes night and day, and giving us no little amusement. |
|
23, Dydd Sadwrn.—Wele heddyw dawelwch mawr, ein llong yn gorphwys yn dawel a llonydd. Baban ieuanc yn marw, yn gwneyd i fyny y 27ain yn rhes marwoldeb. Wele ni yn awr yn nghanol y moroedd, yn guddiedig o olwg pawb, yn trigo yn eithafoedd y môr; ond yn amlwg a gweledig i’r Hollwybodol, Tiroedd meithion Affrig ar ein llaw chwith, India Ddwyreiniol ar ein llaw ddehau, a thiroedd Australia o’n blaen. |
23, Saturday.—Today there is a great stillness, our ship resting quietly and peacefully. A young baby died, being the 27th in death’s ranking. Behold us now in the midst of the seas, hidden from the sight of all, dwelling in the extremes of the sea; but plain and visible to the Almighty, the vast Lands of Africa on our port side, the East Indies on our starboard, and the lands of Australia ahead of us. |
|
24, Dydd Sabbath.—Gwynt teg a chryf; ail gychwyn, a theithio deng milltir yn yr awr. Cawsom holl foddion addoli heddyw yn gyson a blasus; amser adfywiol a hyfryd, oblegyd, yr Arglwydd oedd yno. |
24, Sabbath.—The wind fair and strong; we have started up again, and are travelling at ten miles an hour. We had all the divine ordinances today with faith and zeal; a refreshing and joyful time, for the Lord was present. |
|
25, Dydd Llun.—Hwylio i’r Dwyrain, gydag awel hyfryd, a llawer o honom fel Israel braidd yn edifarhau cychwyn, am fod y daith yn parhau yn rhy faith, a’r bara caled a’r cig hallt yn ffiaidd gan enaid llawer, wrth adgofio llawnder Brydain. Er hyny, trugareddau yr Arglwydd yw na ddarfu am danom. |
25, Monday.—Sailing eastward, with a pleasant breeze, and many of us like Israel almost regret ever starting on this journey, on account of its inordinate length, and the hard bread and salty meat so disgusting to many a soul, at the memory of Britain’s abundance. Nevertheless, the Lord’s mercy has seen that none of us has perished. |
|
26, Dydd Mercher.—Boreu oer ac iachus, y gwynt yn gaeth; er hyny myned yn mlaen yn annyben, gan obeithio am wynt gwell. |
26, Wednesday.26—A cold and bracing morning, the wind is restrained; despite this, we are moving ahead slowly, hoping for a better wind. |
|
27, Dydd Iau.—Y gwynt yn gaeth, ac yr ydym heddyw yn Lled. 45 gradd. De. |
27, Thursday.—The wind is restrained, and we are at Lat. 45 degrees S. |
|
28, Dydd Gwener.—Y gwynt yn oer a hwylio yn anhwylus. |
28, Friday.—The wind is cold and we are sailing sluggishly. |
|
29, Dydd Sadwrn.—Hwylio yn annyben o herwydd gwynt gwrthwynebus. |
29, Saturday.—Sailing slowly due to a contrary wind. |
|
30, Dydd Sabbath.—Boreu Sabbath hyfryd, a’r 15fed ar y môr. Y gwynt yn hollol dêg, ac o fewn 942 o filltiroedd i’r tir agosaf yn Australia. Cynhaliwyd saith o gyfarfodydd crefyddol ar fwrdd y John Davies heddyw. Led. 43 gradd, De.; Hyd. 121 gradd, Dwyr. |
30, Sabbath.—A pleasant Sabbath morning, and the 15th at sea. The wind is entirely fair, and we are within 942 miles of the nearest Australian land. Seven religious meetings were held on board the “John Davies” today. Lat. 43 degrees, S.; Long. 121 degrees, E. |
|
31, Dydd Llun.—Gwynt teg, ond ysgafn. Teithio yn araf, ond cywir. |
31, Monday.—A fair wind, but light. We are travelling slowly, but true. |
|
24 Cf Psalm 18:10-12 and 2 Samuel 22:11-13. 25 In the Welsh this is a play on words: fyd gwyn ar bawb means “everyone is blessed”, but is literally “a white world on everyone”, hence the snow. 26 October 26, 1852 was actually a Tuesday, so either the date or the day of the week is wrong from here on. Christine Bell has posted here the text of letters in her possession from her ancestor Alex Anderson, a passenger on the same voyage of the John Davies, which throw light on this. [Thank you, Christine!] |