MEDI

1, Dydd Mercher.—Boreu gwerthfawr, a’r gwynt yn deg, ar ol ugain niwrnod o wynt croes, y rhan amlaf. Heddyw y mae lluaws mawr o deulu y dyfnder, mawr a bychain, yn chwareu o ddeutu y llestr. Y trydydd plentyn ar ddeg yn marw. Lled. 1 gradd, 9 mun., Gog.; Hyd. 23 gradd, 6 munyd, Gor. Mae llawenydd yn weledig yn wynebpryd yr ymfudwyr, a’r morwyr wrth ddeall eu bod mor agos i linell y Cyhydedd (Equator), a diddiwedd yw y dychymygion a goleddir gan wahanol bersonau am y Line. Creda rhai fod linell ddu ar wyneb y dyfroedd yn arddangos y man a’r lle. Dychymyga ereill, pan yn cyrhaedd y Cyhydedd (Equator) eu bod yn dyfod i olygfeydd hollawl newydd. A diddiwedd yw dychymygion y diddysg.

2, Dydd Iau.—Ar ol hir ddysgwyl a siarad am y lle, bernir ein bod yn croesi y line am haner nos, yn Hydred 22. Erbyn hyn moriasom filoedd o filltiroedd o ddyfroedd mawrion, yn y rhai y gwel y llygaid syllgar ryfeddodau yr Ion; a’r cyfryw olygfeydd dymunol ag a ddylai weithio dynion i fawrhau ac addoli y Bod galluog hwnw yr hwn y mae ei holl waith yn lân ryfeddod. Ar hyn o bryd, dymuna yr ysgrifenydd yn barchus gydnabod daioni a gofal digoll y Duw da, nid yn unig yn cadw cynifer rhag boddi yn y dyfroedd, ond am na’n tarawodd yr haul y dydd na’r lleuad y nos, er bod eu heffeithiau yn rymus a chryfion iawn rhwng y trofegau (tropics). Ar haner dydd yr ydym yn Lled. 1 gradd, 6 munyd, Deheu., Hyd. 22 gradd. Teimladau o ddiolchgarwch sydd yn ein lestr i’n llywydd am rwystro hen arferion ffol wrth groesi y Cyhydedd (Equator), y rhai yn aml a achosodd beth gofidus iawn, ac weithiau marwolaeth. Yr ydym yn cael y trade winds yn rymus heddyw, yn ein cario yn gyflym i’r Dehau, a’r John Davies yn llawn hwyliau yn cyflymu ar ei thaith orwyllt.

3, Dydd Gwener.—Yr ydym erbyn hyn yn morio yn y Môr Werydd Deheuol (South Atlantic Ocean); ac heddyw yn cael gwynt cryf a boreu siriol. Ein nod bellach fydd cyfeirio i dueddau Penrhyn Gobaith Da, er yn mhell oddiwrtho eto. Y pedwerydd plentyn ar ddeg yn marw. Cadwyd cyfarfod gweddi ar y deck, Sais ac un o bobl yr Ucheldiroedd yn gweddio—golwg ddymunol gweled cannoedd o bobl ar eu gliniau ar y deck yn cydnabod daioni yr Arglwydd, a brodyr o wahanol ieithoedd yn trigo yn nghyd mewn undeb Crist’nogol; “Wele mor ddaionus a phrydferth yw trigo o frodyr yn nghyd.” Lled. 3 gradd, 35 mun., Deheu; Hyd. 23 gradd, Gorllewin.

4, Dydd Sadwrn.—Boreu gwyntog, a’r trade winds yn rymus yn ein cario yn mlaen. Y John Davies yn lledu ei hadenydd, ac fel yr asen wyllt wrth ddymuniad ei chalon yn yfed gwynt; llong dda ac esmwyth—Llywydd gofalus ac effro; ac y benaf oll, y Duw da yn eistedd ar y llifeiriant, ac yn ceryddu tonau yr Atlantic pan fyddai raid.

5, Dydd Sabbath—a’r seithfed ar y môr. Cawsom yr holl foddion crefyddol, fel arferol; yr Ysgol am ddau—yr oedd yno ddosparthiadau yn darllen y Beibl mewn tair o wahanol ieithoedd—Seis’neg, Cymraeg, a Galic. Cyfarfod gweddio yn yr hwyr yn cael ei gario yn mlaen yn y tair iaith uchod. Dywedai un gŵr ei fod yn synu at ddaioni yr Arglwydd, pryd yr oedd miloedd Israel gartref yn addoli gyda blas, nad ydoedd y Duw hwnw yn anghofio ei ddiadell fechan ar fwrdd y John Davies yn y Môr Werydd Deheuol (South Atlantic Ocean).

6, Dydd Llun.—Y gwynt yn darfod yn hollol am wyth y boreu, ar ol cawod rymus o wlaw. Y llong yn gorphwys yn dawel ar wyneb y dòn am dair awr, ac wedi troi ei phen blaen tua chartref, a braidd na ddychymygem ei bod wedi penderfynu peidio myned yn mhellach. Ond cododd yr awel ac ail gychwynnodd wedi gorphwys, a theithiodd yn gyflym yr oll o’r dydd a’r noson hòno. Daioni a thrugaredd sydd yn ein canlyn hyd yma, Lled. 11 gradd, 27 munyd, Deheu; Hyd. 31 gradd, 44 munyd, Gorllewin.

7, Dydd Mawrth.—Cododd amryw o honom am dri yn y boreu, i gael golwg ar yr awyrgylch ddeheuol; yr oedd y ffurfafen, y boreu heddyw a golwg ddymunol arni, gwelem y seren ddydd yn codi yn y Dwyrain, Llathen Fair a Thwr y Dewtwst yn y Deheu. Dywedwyd wrthym ein bod yn gweled amryw ser nad ydynt i’w gweled yn yr Arddrych Ogleddol; ymddangosai y ffurfafen tua’r Dwyrain o liw arianaidd a dysglaer hynod, a chymylau o amryw liwiau wedi eu taenu uwch ben. Mae priodoldeb mawr yn y geiriau sy’n llyfr Job, “A daenaist ti’r wybren gydag ef, yr hon sydd fel drych toddedig.” Lled. 14 gradd, 18 munyd, Deheu; Hyd. 32 gradd, Gorllewin. Yn yr Arddrych Ddeheuol y mae tri o gymylau i’w gweled yn y De-ddwyrain, pan yn nos oleu, yn ymsymud fel y ser, yn eu hamser a’u lleoedd priodoli i godi a machlud--dau gwmwl gwyn ac un tywyll--a gelwir hwynt gan ein morwyr y Magelan Clouds. Mae math o gwmwl arall tra nodedig i’w weled ar y moroedd hyn, a elwir y Salmon Cloud; cwmwl byr yn codi o’r môr, yn cael ei wneyd i fynu o dri o liwiau—melyn, coch, a glas—yn debyg i ddarn o enfys. Pan ydych yn nghanol y moroedd, a’r hin heb fod yn derfysglyd, y mae y weilgi fawr fel cylch crwn o’ch amgylch, cyn belled ag y cyrhaedda y llygaid, yn dyrchafu yn raddol bob ochr, a’r llong a chwithau i’ch gweled yn y dyffryn.

8, Dydd Mercher.—Boreu hyfryd, a’r awel yn deg; teimlem yr awel yn oeri, yn enwedig y nos. Y boreu heddyw canfyddir yn yr awyr un o’r golygfeydd harddaf a welais erioed, wedi ei liwio gan law anfeidrol Doethineb; gallai y meddwl ffurfio drychfeddyliau hynodol, megys ei fod yn gweled parc y boneddwr, darnau o hen gestyll, dyffrynoedd breision, mynyddoedd uchel, bryniau ac afonydd troellog a phrydferth yn eu cylchynu. Collasom fachgen ieuanc eto, trwy farw, sef y pymthegfed. Bernir ein bod yn gyfochrog â’r ynys hono, sef St. Helena; hynodir y lle am mai iddi yr alltudiwyd Bonaparte—dychrynydd holl Ewrop gynt.

9, Dydd Iau.—Y boreu heddyw, am y tro cyntaf, gwelsom y creadur bychan a thlws hwnw a eilw y morwyr y Portugees Man-of-war; math ydyw o greadur yn meddu bywyd, ac yn hwylio fel llong fechan yn dra phrydferth. Os ymaflir ynddo â’r llaw, y mae yn effeithio yn llosgedig iawn. Lled. 17 gradd, 18 munyd, De.; Hyd. 32 gradd, 44 munyd, Gor. Heddyw collasom wraig ieuanc; cymerwyd hi yn glaf iawn gan salwch y môr y tu allan i ben Caergybi, a pharhaodd felly am 49 o ddyddiau, yr hyn yn ddiau a fu yn achos o’i marwolaeth. Am 8 o’r nos darllenwyd gwasanaeth y claddedigaeth wrth oleu y lampau, ac hebryngwyd ei chorph i’r dyfnder mawr.

10, Dydd Gwener.—Y gwynt yn hynod o dêg, yn chwythu i’r De-ddwyrain, ac yr ydym yn hwylio yn mlaen heddyw gyda difyrwch mawr. Cawsom gyfarfod gweddi ar y deck, Sais ac un o ucheldiroedd Scotland yn gweddïo. Lled. 21 gradd, 47 munyd, De.; Hyd. 31 gradd, Gor.

11, Dydd Sadwrn.—Heddyw, am y tro cyntaf, y gwelsom golomenod y môr yn dilyn y llong: aderyn brith, prydferth, a thra chyflym ydyw; ei faint sydd ychydig fwy na cholomen gyffredin gartref. Wele y lefiathan mawreddig yn dangos ei ystum hardd yn lled agos atom. Mae gan y Duw mawr deulu lluosog i’w digoni a’u diwallu, o’r brithyll gwan hyd y morfeirch mawrion, y rhai ydynt luosog yn y moroedd hyn.

12, Dydd Sabbath.—Darllenwyd y gwasanaeth fel arferol. Pan oeddis yn dechreu yr Ysgol Sabbathol, yn y prydnawn, ymddangosai arwyddion ystorm yn nesu, a bu raid gadael y cwbl. Erbyn yr hwyr aeth yr ystorm heibio, a chaed cyfarfod gweddi lluosog a siriol iawn ar y deck; a diau fod llawer yn cael cymaint o wir bleser ag oedd eu brodyr yn ei gael yn y capelydd mawrion gartref. Wele allor i Dduw Israel wedi ei chodi ar y dyfnder mawr, a llawer yn dweyd, “Yna yr âf at allor Duw, Duw hyfrydwch fy ngogoniant.”

13, Dydd Llun.—Wele y boreu heddyw ystorm o wynt a gwlaw, taranu a mellt. Yr oedd y gwynt yn dyfod allan o’i drysorau; y mellt cryfion yn eu hiaith yn gwaeddi, Wele ni! Ond cawsom ein dyogelu.

14, Dydd Mawrth.—Yr ystorm yn parhau, a’r llong yn neidio yn ddychrynllyd ar amserau, y môr wedi ymgodi, a channoedd o adar mawrion yn hofran yn y rhyferthwy uwchben ein hwylbrenau, ac ni ryfeddem nad oeddynt yn cael ryw fath o bleser yn ein canlyn, ac yn gwylio symudiadau y llestr.

15, Dydd Mercher.—Yr hin wedi lliniaru llawer, a golwg mwy cysurus ar y gwragedd druain a’r plant, o ba rai yr oedd nifer fawr yn y llong.

16, Dydd Iau.—Wele heddyw wynt teg a hin hyfryd; ond yr ym yn teimlo yr awel ar amserau yn oer iawn. Mae yr hinsawdd wedi newid yn fawr o wres hyfryd, i, weithiau, oerder Gauaf. Amser yn ol gwelid amryw a’u traed a’u coesau yn noethion, ond yn awr gwisgant hosanau ac esgidiau cynhes a’r top coat, a da eu cael.

17, Dydd Gwener.—Gwynt teg; hwylio i’r De-ddwyrain, Yr ydym yn teithio yn gyflym heddyw. Hysbysai ein morwyr oeddynt yn cadw y wyliadwriaeth gyntaf ar ol haner nos, ddarfod i gorph tanllyd a thra goleu, ymddangos a myned heibio i’r llong, a’i fod yn peri y fath oleuni am beth amser, nes yr oedd y gwrthrychau lleiaf ar y deck yn weledig, a darfod i’r goleuni barhau am amser byr; pa beth ydoedd, gadawn i’r dysgedig a’r deallus farnu.

18, Dydd Sadwrn.—Boreu tebyg i ganol Gauaf yn Nghymru; lled dywyll, oer, a gwlawog; er hyny, amgylchir ni â daioni. Ni chafodd ein morwyr dewr ond ychydig o orphwys ar hyd y nos, ond symud a gosod yr hwyliau yn y modd mwyaf dyogel a manteisiol i’n cario yn mlaen ar ein mordaith. Ië, diau teilwng yw hysbysu yn y lle hwn, am y pryder a ddangosai ein llywydd gofalus nos a dydd am y llong a’i llwyth gwerthfawr, yn cynnwys 500 o eneidiau. Diau mai lle pwysig lle llywydd ar longau sydd yn cario cynifer o ymfydwyr dros y dyfnder mawr. Heddyw daliasom un o golomenod y môr â bâch pysgota; a daliasom hefyd albatross, lled fychan yn mesur 7 troed. 3 mod. o flaen y naill aden i flaen yr aden arall. Mae rhai o’r adar mawrion hyn i’w cael yn 16 troedfedd yn hŷd eu hadenydd. Prydnawn heddyw ymgodai un o’r whales mwyaf a welsom eto ar ein mordaith, yn dra agos atom. Nos Sadwrn yw, a gellir gweled amryw yn parotoi at gadw y Sabbath. Lled. 32 gradd, 45 munyd De.; Hyd. 23 gradd, 16 munyd, Gor.

19, Dydd Sabbath.—Cawsom dri chyfarfod crefyddol heddyw, sef gwasanaeth yr Eglwys Wladol y boreu, Ysgol Sabbathol y prydnawn, a chyfarfod gweddi y nos. Codai ystorm yn y nos, a chawsom deimlo grym tònau y South Atlantic yn ysgytio ein llestr; yr oedd yn cyfeirio i’r Dwyrain, ac yn teithio 10 milltir yr awr. Lled. 33 gradd, 2 munyd De.; Hyd. 19 g., 16m., Gor.

20, Dydd Llun.—Ychydig mwy tawel. Hwylio eto i’r Dwyrain. Pawb yn lled siriol. Prydnawn tawel a’r gwynt yn darfod; y môr yn aflonydd, a’r John Davies yn rowlio fel meddwyn, ac un hen wreigan o Ysgotland bron a ffraeo am fod ei llestr tea wedi cael ei dòri yn ddarnau mân gan ysgydwad y llestr.

21, Dydd Mawrth.—Boreu tawel, a’r gwynt yn ysgafn yn ein cario i’r De-ddwyrain.

22, Dydd Mercher.—Heddyw bu farw gwraig ieuanc obeithiol, gadawodd faban ieuanc heb fam, er mawr alar i’w phriod. Rhoddasom ei chorph i orphwys i fynwes y dòn, mewn gobaith llawn am adgyfodiad i fywyd tragwyddol o ddyfnderoedd Môr y Werydd.

23, Dydd Iau.—Yr elfenau cryfion, sef y dwfr a’r gwynt, fel wedi penderfynu ymryson â’u gilydd, nes cynhyrfu y môr a’i donau cynddeiriog yn ddychryn i’r meddwl gwan, ac yn destyn syndod i’r meddylgar. Wrth graffu ar y weilgi wyllt, rhedai gwaith y prydydd i’m meddwl,

“Ar fôr tymhestlog teithio ’rwyf,
I wlad sy’n well i fyw,
Cawn gefnau ar ei ’stormydd oll,
Fy Nhad sydd wrth y llyw.”

Bernir ein bod wedi pasio yr Ynys Tristan a Cuna, ac ynys arall o’r enw Nightingale’s Island, yn y nos neithiwr.

24, Dydd Gwener.—Hynod ystormus eto, a’r ystorom fwyaf a gawsom, er pan adawsom Lerpwl. Cadwyd cyfarfod i weddio, i ofyn arbediad a gwaredigaeth, gan amryw frodyr o Saeson, Ysgotiaid, a Chymry; gwrandawyd eu gweddïau, tawelodd yr ystorom i raddau yn fuan. “Pan gyfodo ei dònau, ti a’i gostegi.”

25, Dydd Sadwrn.—Boreu hyfryd a gwerthfawr ar ol y rhyferthwy ddoe; yr oedd llestr fawr yn cyd-hwylio â ni trwy’r boreu, yn tueddu i’r Dehau yn rhagor na nyni. Heddyw y bu farw baban gwan y fam olaf a gollasom, sef y 19eg plentyn. Yr ydym erbyn hyn wedi pasio lledred Penrhyn Gobaith Da Affrica boeth, dywyll, a barbaraidd; yr ydym yn eu gadael o’n hol. Nid ydym heb gofio fod addewidion y Beibl a’i drysorau mawr yn yspio am y trueiniaid hyn, i gyfranu iddynt o fendithion yr Efengyl, ac yr anfonir i Affrica rai a dynant yn y bwa, ac y bydd i Ethiopia estyn ei dwylaw yn brysur at Dduw; ïe, y mae yr hâd santaidd a hauodd y duwiol Moffat a’i frodyr yn dechreu egino, ac yn fuan fe flodeua yr anialwch hwn fel y rhosyn.

26, Dydd Sabbath.—Pob moddion crefyddol fel arferol. Llawer o arwyddion fod pawb yn y llong yn cael mwy o flas ar bethau y Sabbath, fel y mae y fordaith yn myned yn mlaen, cadwyd cyfarfod gweddi, gan y morwyr eu hunain, am y tro cyntaf, yn y forecastle.

27, Dydd Llun.—Ni welsom unrhyw bysgod er’s llawer o ddyddiau, ac yn eu lle mae yn y môr yma lawer iawn o rywiau a math o adar hynod fychain, a mawrion iawn, i ddifyru y meddwl dynol. Lled. 38 gradd, 8 munyd, Deheu.; Hyd. 1 gradd, Gor.

28, Dydd Mawrth.—Gwynt teg; hwylio i’r Dwyrain bron—tywydd tywyll.

29, Dydd Mercher.—Gwynt cryf a theg—dim neillduol.

30, Dydd Iau.—Awel rymus yn ein cario yn mlaen.